Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) bünyesindeki öğretmenlerin mazerete bağlı yer değiştirme süreci, her yıl binlerce eğitimcinin gündemini meşgul eden önemli bir konudur. Aile birliği, sağlık veya can güvenliği gibi haklı gerekçelerle görev yerini değiştirmek isteyen öğretmenler için bu süreç, detaylı yönetmeliklere ve belirli şartlara tabidir. Güncel Haberler olarak hazırladığımız bu rehber, öğretmenlerin en çok merak ettiği sorulara açıklık getirerek, başvuru şartlarından gerekli belgelere, özel durum analizlerinden dikkat edilmesi gereken hususlara kadar tüm detayları kapsamlı bir şekilde sunmaktadır.
Bu kılavuz, mazerete bağlı yer değiştirme sürecinin tüm aşamalarını ve merak edilen 20 temel sorunun yanıtını içererek, öğretmenlere yol gösterici olmayı hedeflemektedir. Sürecin karmaşıklığına rağmen, doğru bilgi ve hazırlıkla başvuruların eksiksiz ve hatasız yapılabilmesi için tüm detaylar bir araya getirilmiştir.
Mazerete Bağlı Yer Değiştirme Nedir ve Kimler Başvurabilir?
Öğretmenlerin mazerete bağlı yer değiştirmesi, çeşitli geçerli mazeretler (eş durumu, sağlık durumu, can güvenliği gibi) nedeniyle mevcut görev yerlerinden başka bir yere atanmalarıdır. Bu hak, 17/04/2015 tarihli ve 29329 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde değerlendirilir.
Başvuru Şartları ve Kapsam
- Yer değiştirme işlemine konu olan mazeretinin oluştuğu tarih itibarıyla adaylıkları kalkmış öğretmenler başvuruda bulunabilir. Yani, aday öğretmenlerin mazerete bağlı yer değiştirme hakkı bulunmamaktadır.
- Başvurular, MEB’in yayımladığı takvimde belirtilen süreler içinde, genellikle elektronik ortamda alınır.
Eş Durumu Mazeretinde Önemli Detaylar
Eş durumu mazeretine bağlı yer değiştirmelerde belirli hizmet süreleri ve eşin çalışma durumu büyük önem taşır:
- Asgari Hizmet Süresi: Eş durumu mazeretine bağlı yer değiştirmelerde, öğretmenin fiilen en az bir yıl görev yapmış olması şartı aranır. Bu süre, başvurunun son günü itibarıyla mevcut görev yerinde tamamlanmış olmalıdır.
- Özel Sektörde Çalışan Eş Durumu: Öğretmenin eşi özel sektörde çalışıyorsa, eşinin başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sigortalı hizmeti bulunması ve hâlen çalışıyor olması gerekir. Son iki yıl içinde toplam 720 gün sigorta primi ödenmiş olan ve çalışılan işyerinden alınacak belge ile kesintisiz çalışma belgesinin sunulması zorunludur.
- Farklı İl/İlçelerde Görev Yapan Eşler: Eşi başka bir ilde görev yapan öğretmen, eşinin görev yaptığı il veya ilçeye yer değiştirme başvurusunda bulunabilir. Aynı ilin farklı ilçelerinde görev yapan eşler de birbirlerinin görev yaptığı ilçelere başvuru yapma hakkına sahiptir.
- 4/A ve 4/B Statüsü: Eşlerden biri 4/A (kadrolu memur) diğeri 4/B (sözleşmeli) statüsünde ise, mazerete bağlı yer değiştirme talebinde bulunma hakkı sadece 4/A statüsündeki öğretmene aittir. Sözleşmeli personel, eş durumu nedeniyle yer değişikliği talep edemez.
- Hizmet Süresine Sayılan Durumlar: Askerlik hizmeti, doğum izni, ücretsiz izin gibi durumlarda geçirilen süreler, bu süreler kamu hizmetinde geçmişse hizmet süresi hesabına dahil edilir.
- Özel Hizmet Bölgesindeki Eş: Eşi, özel hizmet bölgelerinde (doğu görevi olarak bilinen yerlerde) görevli olan öğretmenler, eşlerinin bulunduğu yere tayin isteyebilirler. Eşin bulunduğu yer öncelikli durumdadır.
- Uygun Okul Bulunamaması: Eş durumu mazeretiyle başvurulan yerde öğretmenin atanabileceği okul bulunmaması durumunda, başvuru direkt olarak gerçekleşemez. Öğretmen, atanabileceği bir kontenjan açılana kadar beklemek durumundadır. Ancak, daha önce “öğretmen açığı bulunmayan” eğitim kurumlarına atanmış olan öğretmenler, bir yıl daha uzatma talebinde bulunabilirler.
Sağlık Durumu Mazeretinde Aranan Şartlar
Sağlık durumu mazeretine bağlı yer değiştirmeler, hem öğretmenin hem de bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlık sorunları için geçerlidir:
- Kimler İçin Geçerli: Öğretmenin kendisi, eşi, çocukları veya anne ve babasının sağlık durumu nedeniyle tayin talebinde bulunulabilir.
- Sağlık Kurulu Raporu: Sağlık durumu mazeretiyle yer değiştirme talebinde bulunmak için tam teşekküllü bir sağlık kurulu raporu gereklidir. Bu rapor, hastalığın teşhisini, tedavi gerekliliğini ve bu tedavinin belirli bir il veya ilçede yapılabileceğini açıkça belirtmelidir. Raporda, “filanca ildeki hastanede tedavi görmesi gerekmektedir” şeklinde net ifadeler bulunmalıdır. Sadece genel bir sağlık sorunu belirtmek yeterli değildir.
- Kota Sınırlaması: Sağlık durumu mazeretine bağlı yer değiştirmelerde kontenjan veya kadro kısıtlaması aranmaz. Gerekli şartları taşıyan öğretmenlerin ataması yapılır.
- Yakın Akrabaya Bağlı Bakım: Sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi halinde, tedavi gerektiren durumun, başvuru yapılacak yerdeki bir yakının (anne, baba, kardeş gibi) yanında ikamet etme zorunluluğu nedeniyle ortaya çıktığı belirtilebilir.
Özel Durumlar ve Başvuru Süreci
- Branş Uygunluğu: Yer değiştirme başvurularında, öğretmenin mevcut branşı ile atanacağı branşın uyumlu olması şarttır. Farklı bir branşa geçiş talebiyle mazeret tayini yapılamaz.
- Özel Eğitim Öğretmenleri: Engelli öğretmen atamasıyla göreve başlayan özel eğitim öğretmenleri, yalnızca özel eğitim kurumlarına yer değiştirme talebinde bulunabilir. Diğer özel eğitim öğretmenleri ise eğer branşlarında ihtiyaç varsa genel eğitim kurumlarına da başvurabilir. Özel eğitim ihtiyacı olan öğrencilere yönelik hizmet vermek üzere atanan öğretmenler, bu tür kurumlarda bir yıl görev yaptıktan sonra branşlarında uygun diğer eğitim kurumlarına atanmak için başvurabilir.
- Yönetici Pozisyonundaki Öğretmenler: Eğitim kurumu yöneticisi olarak görev yapan öğretmenler, mazeret tayini talep etmeleri halinde, öncelikle yöneticilik görevinden feragat etmeleri gerekmektedir. Yöneticilik görevinden ayrıldıktan sonra öğretmen kadrosuyla yer değiştirme başvurusunda bulunabilirler.
- Başvuruyu Geri Çekme: Başvuru takviminde belirtilen süreler içinde, öğretmenler yer değiştirme taleplerini geri çekme hakkına sahiptir.
Öğretmenlerin Mazerete Bağlı Yer Değiştirme Süreciyle İlgili Merak Edilenler Nelerdir?
Öğretmenlerin mazerete bağlı yer değiştirme süreciyle ilgili merak edilenler; kimlerin başvurabileceği, eş ve sağlık durumu mazeretleri için aranan özel ve genel şartlar, minimum hizmet süreleri, gerekli belgeler, özel eğitim öğretmenleri ve yöneticilerin durumu gibi pek çok detayı kapsamaktadır. Bu rehber, sürecin tüm bu karmaşık yönlerini aydınlatarak, öğretmenlere eksiksiz ve doğru bilgi sunmaktadır.