Türkiye’de milyonlarca emekli, yüksek enflasyon ve artan yaşam maliyetleri karşısında her geçen gün derinleşen bir geçim sıkıntısıyla boğuşuyor. Emeklilerin büyük bir çoğunluğu, aldıkları maaşlarla insanca bir yaşam sürme imkanından mahrum kalırken, acil ve kapsamlı çözümler bekleyişi giderek artıyor.
Peki, emekliler ne halde? Bugün Türkiye’deki emekliler, temel gıda, kira, elektrik, su ve doğalgaz gibi zorunlu harcamalarını dahi karşılamakta zorlanıyor. Bir zamanlar biriktirdikleriyle seyahat edebilen, torunlarına harçlık verebilen emekliler, artık geçinebilmek için ek iş yapmak zorunda kalıyor ya da çocuklarının desteğine muhtaç oluyor. Bu durum, yalnızca ekonomik bir kriz değil, aynı zamanda ciddi bir sosyal sorun olarak toplumsal gündemin üst sıralarına tırmanıyor.
Emekliliğin Acı Gerçekleri: Geçmişten Bugüne Değişen Tablo
Türkiye’de emeklilik, bir zamanlar hayatın ikinci baharı olarak görülürdü. İnsanlar, çalışma hayatları boyunca biriktirdikleri primlerle güvenceli bir yaşlılık hayal ederdi. Ancak son yıllarda yaşanan ekonomik dalgalanmalar, yüksek enflasyon ve yetersiz zamlar bu tabloyu tamamen değiştirdi. Emekli aylıkları, alım gücü karşısında hızla eridi ve “insan onuruna yakışır” bir yaşam standardının çok altına düştü.
Yetersiz Aylıklar ve Enflasyon Sarmalı
- Alım Gücündeki Düşüş: Emekli maaşları, özellikle gıda ve barınma enflasyonu karşısında oldukça yetersiz kalıyor. Bu durum, emeklileri temel ihtiyaçlarını dahi karşılamakta zorlanan bir duruma sokuyor.
- Geçmişteki Sosyal Güvenlik Kesintileri: Geçmişte yapılan sosyal güvenlik reformları ve aylık bağlama oranlarındaki düşüşler, günümüz emeklilerinin gelir seviyesini olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olarak gösteriliyor. Bu kesintilerin, uzun vadede emeklileri yoksulluğa sürüklediği ifade ediliyor.
- Sağlık Harcamalarının Yükü: Yaşlılıkla birlikte artan sağlık sorunları ve ilaç masrafları, zaten düşük olan emekli maaşları üzerinde ek bir yük oluşturuyor. Özel sağlık hizmetlerine erişim ise birçok emekli için hayalden öteye geçmiyor.
Emekliler İçin Neler Yapılmalı? Kapsamlı Çözüm Önerileri
Emeklilerin içinde bulunduğu zor durumdan kurtarılması ve onurlu bir yaşam sürmelerinin sağlanması için acil ve uzun vadeli kapsamlı adımların atılması gerektiği belirtiliyor.
Acil Ekonomik Destek ve Refah Payı
- Enflasyonla Mücadele: Kalıcı ve kararlı bir enflasyonla mücadele programı hayata geçirilmelidir. Emeklilerin alım gücünü artıran en temel adım, fiyat istikrarının sağlanmasıdır.
- İnsanca Yaşam Ücreti: Emekli aylıkları, yoksulluk sınırının üzerinde, insanca bir yaşam sürdürmeye yetecek seviyeye çıkarılmalıdır. Bu, refah payı ve kök maaş düzenlemeleriyle desteklenmelidir.
- Sosyal Güvenlik Sisteminin İyileştirilmesi: Aylık bağlama oranları gözden geçirilmeli, emeklilik hesaplama sistemleri daha adil ve sürdürülebilir hale getirilmelidir. Geçmişteki kesintilerin telafisi yönünde adımlar atılmalıdır.
Sosyal Destekler ve Hizmetler
- Toplu Taşımada Kolaylık: Emeklilere toplu taşıma hizmetleri ücretsiz veya sembolik ücretlerle sunulmalıdır.
- Temel İhtiyaçlarda İndirim: Elektrik, su, doğalgaz gibi temel kamu hizmetlerinde emeklilere özel indirimler veya destek paketleri sağlanmalıdır.
- Sağlık Hizmetlerine Erişim: İlaç ve tedavi masraflarında ek destekler sağlanmalı, özel hastanelerde emeklilere yönelik fahiş fiyat uygulamalarının önüne geçilmelidir.
Siyasi İrade ve Temsil
- Emekliler Bakanlığı: Emeklilerin sorunlarına odaklanacak, politikalarını belirleyecek ve uygulayacak bağımsız bir “Emekliler Bakanlığı” veya güçlü bir temsil organı kurulmalıdır.
- Diyalog ve Katılım: Emekli dernekleri ve sendikaları ile düzenli istişare toplantıları yapılmalı, emeklilerin talepleri doğrudan dinlenmeli ve politika süreçlerine dahil edilmelidir.
- “Yük Değil Değer” Algısı: Emeklilerin topluma “yük” olarak değil, tecrübeleri ve bilgileriyle “değer” katan bireyler olarak görülmesini sağlayacak politikalar geliştirilmelidir. Toplumda emeklilere yönelik saygı ve anlayışı artırıcı kampanyalar düzenlenmelidir.
Emeklilerin yaşadığı bu sorunlar, sadece onların değil, tüm toplumun ortak meselesidir. Onurlu bir yaşlılık dönemi geçirme hakkı, temel bir insan hakkıdır ve bu konuda atılacak her adım, daha adil ve güçlü bir toplum inşa etme yolunda önemli bir kilometre taşı olacaktır.
EMEKLİLER NE HALDE, NELER YAPILMALI?
Emekliler, yüksek enflasyon ve yetersiz emekli aylıkları nedeniyle ciddi bir geçim sıkıntısı içinde olup, temel yaşam ihtiyaçlarını dahi karşılamakta zorlanmaktadır. Bu durumun üstesinden gelmek için acil olarak emekli aylıkları insanca yaşayabilecekleri bir seviyeye yükseltilmeli, enflasyonla kararlı bir mücadele yürütülmeli, sosyal güvenlik sistemi adil hale getirilmeli ve emeklilere özel sosyal destekler (ücretsiz toplu taşıma, indirimli faturalar gibi) sağlanmalıdır. Ayrıca, politikacılar bu konuya seçim aracı olarak değil, toplumsal bir sorumluluk olarak yaklaşmalı ve emeklilerin temsilini güçlendirecek mekanizmalar oluşturulmalıdır.