Emeklilere verilen bayram ikramiyelerinin alım gücü, 2018’deki başlangıcından bu yana geçen sekiz yılda, enflasyon ve diğer ekonomik göstergeler karşısında dramatik bir şekilde eridi. Başlangıçta 1.000 TL olan ve asgari ücretin önemli bir kısmına tekabül eden ikramiye, 2024’te 3.000 TL’ye yükselse de, bu artış genel ekonomik büyümenin ve hayat pahalılığının çok gerisinde kalarak emeklilerin bayram sevincini gölgede bıraktı. Bu süreçte, ikramiyenin alım gücü asgari ücrete göre yaklaşık %70, gram altına göre ise %76 oranında azalmıştır.
Türkiye’deki milyonlarca emekli için bayram ikramiyesi, başlangıcında bir nefes alma fırsatı sunarken, gelinen noktada sembolik bir ödemeye dönüşmüş durumda. Bu durum, özellikle düşük gelirli emeklilerin bayram harcamalarını karşılama konusundaki mücadelesini daha da derinleştiriyor.
Bayram İkramiyesi Ne Zaman Başladı?
Emekli bayram ikramiyesi uygulaması, 2018 yılında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından duyurularak hayata geçirildi. İlk etapta Kurban ve Ramazan Bayramları öncesinde 1.000’er TL olarak ödenen bu ikramiye, emekliler arasında olumlu karşılanmıştı.
2018’deki Değeri: Asgari Ücrete Oranı Yüksek Bir Destek
- Miktar: 1.000 TL
- Asgari Ücret Karşılaştırması: 2018 yılında net asgari ücret 1.603 TL idi. Bu durumda, bayram ikramiyesi asgari ücretin yaklaşık %62.3’üne tekabül ediyordu.
- Altın Karşılaştırması: 2018’in ilk çeyreğinde gram altının ortalama fiyatı yaklaşık 196 TL civarındaydı. 1.000 TL’lik ikramiye ile yaklaşık 5.1 gram altın alınabiliyordu.
- Gıda Ürünleri Karşılaştırması: O dönemde, 1.000 TL ile yaklaşık 35 TL’lik 10 kg şeker ve 200 TL’lik 5 litrelik zeytinyağı gibi temel ihtiyaç maddelerinden önemli miktarlarda alınabiliyordu. Emekliler, ikramiyeleriyle bayram alışverişlerini rahatlıkla yapabiliyor, evlerine bereket katabiliyordu.
İkramiyenin Yıllara Göre Evrimi ve Enflasyonla Yarışı
2018’den bu yana ikramiye miktarı belirli aralıklarla artırılsa da, bu artışlar enflasyon ve hayat pahalılığı karşısında yetersiz kaldı:
- 2021: İkramiye 1.100 TL’ye yükseltildi. (2018’e göre %10 artış)
- 2023: İkramiye 2.000 TL’ye çıkarıldı. (2021’e göre %81.8, 2018’e göre %100 artış)
- 2024: Son olarak, ikramiye 3.000 TL’ye yükseltildi. (2023’e göre %50, 2018’e göre %200 artış)
Sekiz yılda %200’lük bir artış kaydedilirken, aynı dönemde TÜİK verilerine göre genel enflasyon %500’ü aşmış, bağımsız kuruluşların hesaplamalarına göre ise çok daha yüksek seviyelere ulaşmıştır.
2024’teki Alım Gücü: Sadece Bir Sembol
- Miktar: 3.000 TL
- Asgari Ücret Karşılaştırması: 2024’te net asgari ücret 17.002 TL’dir. Bayram ikramiyesi asgari ücretin yalnızca yaklaşık %17.6’sına denk gelmektedir. Bu oran, 2018’deki %62.3’lük orana kıyasla devasa bir düşüşü gözler önüne seriyor.
- Altın Karşılaştırması: 2024’ün ilk çeyreğinde gram altının ortalama fiyatı 2.500 TL civarındadır. 3.000 TL’lik ikramiye ile yaklaşık 1.2 gram altın alınabilmektedir. Bu, 2018’e göre alım gücünde %76’lık bir erime anlamına gelmektedir.
- Gıda Ürünleri Karşılaştırması: Bugün 5 litrelik kaliteli bir zeytinyağının fiyatı 400-500 TL bandında, 10 kg şekerin fiyatı ise 350-400 TL civarındadır. 3.000 TL’lik ikramiye ile emekliler, 2018’deki gibi kapsamlı bir bayram alışverişi yapmakta zorlanmakta, temel ihtiyaçlarını dahi karşılamakta güçlük çekmektedir.
Emekli Bayram İkramiyesi Son 8 Yılda Nasıl Eridi?
Emekli bayram ikramiyesi, son sekiz yılda enflasyonun, asgari ücret artışlarının ve diğer ekonomik göstergelerin çok gerisinde kalarak alım gücünü büyük ölçüde kaybetti. İkramiye yalnızca %200 artarken, asgari ücret yaklaşık %960, gram altın ise yaklaşık %1175 oranında değer kazandı. Bu orantısızlık, ikramiyenin başlangıçtaki güçlü alım gücünü neredeyse yok ederek, emekliler için sembolik bir hale getirdi ve bayram dönemlerinde yaşadıkları ekonomik sıkıntıyı daha da derinleştirdi.