Kamu yönetiminde önemli bir değişikliğe gidilerek, müfettiş ve denetçi gibi kritik kadrolara atama yetkisi Cumhurbaşkanlığı’ndan ilgili bakanlıklara devredildi. Bu adım, 2023 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı kapsamında atılırken, atama süreçlerini hızlandırma ve bürokratik yükü azaltma amacı taşıyor. Yeni düzenleme ile bakanlıklar, kendi denetim ve teftiş mekanizmalarını daha hızlı ve etkin bir şekilde güçlendirme imkanına kavuşacak.
Uzun süredir devam eden ve Cumhurbaşkanlığı onayına tabi olan birinci derece kadrolara atama süreçleri, özellikle müfettişlik, denetçilik gibi hassas pozisyonlarda zaman zaman aksamalara neden olabiliyordu. Yeni düzenleme, bu gecikmelerin önüne geçmeyi ve kamu hizmetlerinin sunumunda daha dinamik bir yapı oluşturmayı hedefliyor.
Değişimin Arka Planı ve Gerekçesi
Daha önceki uygulamada, kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapacak müfettiş, denetçi, aktüer, murakıp ve kontrolör gibi birinci derece kadrolara yapılacak atamalarda Cumhurbaşkanlığı’nın onayı gerekmekteydi. Bu sistem, atama süreçlerinin merkezi bir denetime tabi olmasını sağlarken, aynı zamanda iş yükü ve bürokrasi nedeniyle süreçlerin uzamasına yol açabiliyordu. Kamu kaynaklarının daha verimli kullanılması ve insan kaynakları süreçlerinin güçlendirilmesi hedefleri doğrultusunda, bu sistemin gözden geçirilmesi gerektiği düşünülüyordu.
2023 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nın 426.3 maddesi, bu köklü değişimin yasal zeminini oluşturdu. İlgili madde, “Kamu istihdam ve insan kaynakları süreçlerinin güçlendirilmesi” başlığı altında, “Kamu kurum ve kuruluşlarında müfettiş, denetçi, aktüer, murakıp, kontrolör gibi birinci derece kadrolara atanma yetkisinin ilgili bakanlıklara devredilmesi sağlanacaktır” hükmünü içeriyor. Bu maddeyle birlikte, atama yetkisinin merkezden bakanlıklara kaydırılması resmiyet kazandı.
Yeni Düzenleme ve Kapsamı
Yeni düzenleme ile birlikte, bakanlıklar kendi bünyelerindeki müfettiş ve benzeri unvanlara sahip personelin atama işlemlerini doğrudan gerçekleştirebilecek. Bu durum, özellikle bakanlıkların teşkilat yapıları ve personel ihtiyaçları doğrultusunda daha esnek ve hızlı kararlar alabilmelerinin önünü açacak. Düzenlemenin kapsadığı başlıca kadrolar şunlardır:
- Müfettiş: Çeşitli bakanlık ve kurumlarda idari ve mali denetim yapan personel.
- Denetçi: Genellikle özel sektör denetiminde veya belirli bir alanda uzmanlaşmış kamu denetçileri.
- Aktüer: Sigortacılık ve emeklilik sistemlerinde risk analizi ve maliyet hesaplamaları yapan uzmanlar.
- Murakıp: Bankacılık, sigortacılık gibi finans sektörlerinde veya kamu iktisadi teşebbüslerinde denetim ve gözetim yapan personel.
- Kontrolör: Genellikle gümrük, maliye gibi alanlarda mal ve hizmet akışını kontrol eden görevliler.
Bu kadrolar, kamu yönetiminin işleyişi ve denetim mekanizmaları açısından büyük önem taşımaktadır. Yetkin ve hızlı atamalarla bu pozisyonların güçlendirilmesi, kamu hizmetlerinin kalitesini doğrudan etkileyecektir.
Değişimin Amaçları ve Beklentiler
Bu yetki devrinin temel amacı, kamu yönetiminde etkinliği ve verimliliği artırmaktır. Beklentiler şu şekilde sıralanabilir:
- Süreçlerin Hızlanması: Cumhurbaşkanlığı onayı aşamasının ortadan kalkmasıyla atama süreçlerinin kısalması, personel açığının daha çabuk giderilmesi.
- Bürokratik Yükün Azalması: Hem Cumhurbaşkanlığı’nın hem de bakanlıkların üzerindeki idari ve evrak yükünün hafiflemesi.
- Bakanlıkların Esnekliği: Bakanlıkların kendi insan kaynakları planlamalarını ve atama politikalarını daha hızlı ve esnek bir şekilde uygulama imkanı bulması.
- Yerinde Karar Alma: İlgili bakanlıkların, kendi ihtiyaçlarına ve uzmanlık alanlarına en uygun adayları seçme konusunda daha doğrudan yetki sahibi olması.
Bu değişiklik, kamu istihdam süreçlerinin merkezileşmeden yerelleşmeye doğru bir adım attığını gösteriyor. Ancak, bu durumun atamaların şeffaflığı ve liyakat esaslılığı üzerindeki etkileri, önümüzdeki dönemde yakından takip edilecektir. Bakanlıkların kendi iç denetim mekanizmalarını ve atama kriterlerini bu yeni yetki doğrultusunda nasıl şekillendireceği, kamu yönetimindeki bu reformun başarısı açısından belirleyici olacaktır.