Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) bünyesinde okul müdürlerine verilen “muhakkiklik” görevi, eğitim camiasında uzun süredir devam eden ve ciddi tartışmaları beraberinde getiren bir uygulama olarak dikkat çekiyor. Sözlük Haberleri olarak edindiğimiz bilgilere göre, okul müdürlerinin kendi asli görevlerinin dışında, diğer okul personeli hakkında disiplin soruşturmaları yürütmek üzere görevlendirilmesi, hem hukuki dayanağı hem de uygulama pratikleri açısından yoğun eleştirilere maruz kalıyor. Bu uygulamanın, eğitim yöneticilerinin asli sorumluluklarından uzaklaştırdığı, tarafsızlık ilkesini zedelediği ve profesyonel yetkinlik eksikliği barındırdığı görüşü öne çıkıyor.
Eğitim sendikaları, hukuk uzmanları ve bizzat okul müdürleri, muhakkiklik görevinin mevcut mevzuatta okul müdürlerine açıkça verilmediğini belirtiyor. Mevzuat boşluğuna rağmen yaygınlaşan bu uygulamanın, MEB’in iç işleyişinde yarattığı sorunlar ve personelin hak kaybına uğrama potansiyeli, konuyu daha da karmaşık hale getiriyor.
Muhakkiklik Görevi Nedir ve Okul Müdürlerine Neden Veriliyor?
Muhakkik, devlet memurları hakkında yapılan idari ve disiplin soruşturmalarında olayın detaylarını araştıran, delilleri toplayan, tanık dinleyen ve bir raporla idari mercie sunan kişidir. Normalde bu görevler, bakanlık müfettişleri veya hukuk birimlerince yürütülür. Ancak MEB bünyesinde, özellikle il ve ilçe milli eğitim müdürlükleri tarafından, zaman zaman okul müdürleri de diğer öğretmen, müdür yardımcısı ya da okul müdürleri hakkında yürütülecek soruşturmalarda muhakkik olarak görevlendirilebilmektedir.
Bu görevin okul müdürlerine verilmesinin temelinde, idari soruşturmaların sayısı ve müfettiş sayısının yetersizliği gibi pratik ihtiyaçlar yatsa da, uygulamanın getirdiği sorunlar bu ihtiyacı gölgede bırakmaktadır.
Okul Müdürlerinin Muhakkiklik Görevine Yönelik Eleştiriler
Uygulamanın yaygınlaşmasıyla birlikte ortaya çıkan sorunlar, çeşitli platformlarda sıkça dile getirilmektedir. Başlıca eleştiri noktaları şunlardır:
Hukuki Dayanak Eksikliği
Eğitim uzmanları, okul müdürlerine muhakkiklik görevi verilmesine ilişkin açık bir yasal düzenlemenin olmadığını vurgulamaktadır. MEB’in “Soruşturma Raporu Yazım Kılavuzu”nda muhakkiklik kavramına yer verilse de, okul müdürlerinin bu pozisyonda görevlendirilmesine dair somut bir yasal zorunluluk bulunmamaktadır. Bu durum, uygulamanın hukuki meşruiyetini tartışmalı hale getirmektedir.
Tarafsızlık ve Çıkar Çatışması Sorunu
Okul müdürleri, eğitim camiasının bir parçası olarak meslektaşları, hatta bazı durumlarda astları veya üstleri hakkında soruşturma yürütmek durumunda kalmaktadır. Bu durum, tarafsızlık ilkesinin zedelenmesine yol açabilir. Mesleki ilişkilerin getirdiği etik ikilemler ve sistem içi baskılar, soruşturmanın objektifliğini olumsuz etkileyebilir.
Uzmanlık ve Eğitim Eksikliği
Muhakkiklik görevi, ciddi hukuki bilgi, soruşturma teknikleri ve delil toplama becerileri gerektirir. Okul müdürleri ise genellikle pedagojik ve idari alanlarda uzmandırlar; hukuki süreçler hakkında detaylı eğitimleri bulunmamaktadır. Bu eksiklik, soruşturmaların usulüne uygun yürütülememesine, hatalı değerlendirmelere ve hatta masumiyet karinesinin ihlaline yol açabilir.
Asli Görevlerden Uzaklaşma
Bir okul müdürünün bir soruşturmayı yürütmesi, önemli zaman ve dikkat gerektiren bir süreçtir. Bu durum, müdürlerin okul yönetimi, eğitim-öğretim süreçlerinin denetimi ve geliştirilmesi gibi asli görevlerinden uzaklaşmasına neden olmaktadır. Okulun genel işleyişi ve eğitim kalitesi, bu görevlendirmelerden olumsuz etkilenebilir.
Psikolojik ve Mesleki Yük
Meslektaşları hakkında soruşturma yürütmek, okul müdürleri üzerinde ciddi bir psikolojik yük oluşturmaktadır. Bu durum, mesleki ilişkileri gerginleştirebilir, çalışma barışını bozabilir ve müdürlerin motivasyonunu düşürebilir. Soruşturma süreçlerinin yıpratıcı doğası, eğitim yöneticilerinin genel refahını da etkilemektedir.
Çözüm Önerileri ve Beklentiler
Eğitim sendikaları ve ilgili paydaşlar, MEB’i bu uygulamanın gözden geçirilmesi ve sonlandırılması yönünde çağrı yapmaktadır. Çözüm olarak, soruşturma süreçlerinin uzman müfettişler veya hukuk alanında yetkin profesyoneller tarafından yürütülmesi gerektiği belirtilmektedir. Bu sayede hem soruşturmaların hukuka uygunluğu ve tarafsızlığı sağlanacak hem de okul müdürleri asli görevlerine odaklanabilecektir.
Kamuoyu ve eğitim camiası, MEB’den bu konuda daha şeffaf, hukuki ve adil bir yaklaşım sergilemesini beklemektedir. Eğitim sisteminin işleyişi ve personelinin haklarının korunması adına, muhakkiklik görevinin yasal zeminde ve profesyonelce yürütülmesi büyük önem taşımaktadır.